Ważnymi organizacjami pozarządowymi, które bardzo przyczyniają się dla polskich zabytków są stowarzyszenia. Niejednokrotnie grupy pasjonatów zrzeszały się aby realizować wspólne cele. Ochrona poszczególnych zabytków, a także promocja i upowszechnienie wiedzy o nich stała się dla wielu stowarzyszeń celem nadrzędnym. Wiele zabytków zostało odbudowanych lub odrestaurowanych dzięki działalności stowarzyszeń, a także ofiarności i pracy ich członków. Nieruchomości będące w rękach lub pod opieką stowarzyszeń są na ogół zadbane i dobrze utrzymane. Dobrym przykładem...

Kontynuując temat formy własności nieruchomości zabytkowych, w poniższym artykule zajmiemy się zabytkami nieruchomymi będących własnością fundacji. Wyróżniamy wiele przypadków, w których nieruchomości zabytkowe stały się własnością różnych fundacji. Ta forma własności jest dość charakterystyczna dla zabytków nieruchomych. Niejednokrotnie prawowici właściciele przekazywali (fundowali) swoje nieruchomości na rzecz nowopowstałych fundacji, tworząc w ten sposób majątek potrzebny fundacji do funkcjonowania. Fundacja jest jedną z podstawowych form organizacji...

Obecnie przeważająca część nieruchomości zabytkowych znajduje się w rękach prywatnych właścicieli. Po roku 1989 niewiele zabytków nieruchomych wróciło do swoich dawnych właścicieli. Większość została powierzona Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, która następnie sprzedała wiele posiadanych obiektów zabytkowych nowym prywatnym nabywcom. Nieruchomości zabytkowe ze względu na swój często reprezentacyjny charakter i lokalizację stały się pożądanymi miejscami na prowadzenie działalności hotelowo-gastronomicznej. Wiele zespołów dworskich i pałaców...

Forma własności często determinuje sposób wykorzystania i przeznaczenie nieruchomości zabytkowej jak również sposób i skuteczność zarządzania nią. Można zatem powiedzieć, że wpływa ona po części na stan nieruchomości zabytkowej. Jednak trudno jest osądzić jaka forma własności najbardziej sprzyja skutecznemu utrzymaniu zasobów zabytkowych. Można przytoczyć wiele przypadków nieruchomości zabytkowych, które różnią się zarówno pod względem stanu utrzymania jak i formy własności. Jednak środki finansowe na utrzymanie tych nieruchomości pochodzą z konkretnych...

W skutecznej ochronie zabytków pomocne są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ochronę nieruchomości zabytkowych i opiekę nad zabytkami bierze się pod uwagę przy sporządzaniu i aktualizacji koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju i planów zagospodarowania przestrzennego województw. Również analizy i studia z zakresu zagospodarowania przestrzennego powiatu, strategie rozwoju gmin, studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uwzględniają...